Bestuurdersaansprakelijkheid: Wanneer ben jij persoonlijk aansprakelijk bij schulden?

Openstaande facturen, een betalingsregeling en toch nieuwe opdrachten

Stel je voor: een leverancier stopt met het uitvoeren van werkzaamheden omdat je vennootschap de facturen niet meer betaalt. Om de relatie goed te houden en de klus af te ronden, spreek je een betalingsregeling af voor de bestaande schulden. Tegelijkertijd vraag je diezelfde leverancier om nieuwe werkzaamheden uit te voeren.

Als je bedrijf vervolgens failliet gaat en de leverancier blijft met een lege hand achter, kan deze besluiten jou als bestuurder persoonlijk aansprakelijk te stellen. Het is cruciaal om te begrijpen dat de juridische toetsing voor de oude facturen wezenlijk verschilt van die voor de nieuwe opdrachten. Een fout in je inschatting kan leiden tot een persoonlijk financieel risico.

Wat is de Beklamel-norm en wanneer geldt die?

De Beklamel-norm is een bekende maatstaf in het ondernemingsrecht, afkomstig uit een arrest van de Hoge Raad uit 1989. Deze norm bepaalt dat een bestuurder persoonlijk aansprakelijk kan worden gehouden als hij namens de vennootschap nieuwe verplichtingen aangaat, terwijl hij weet of behoort te begrijpen dat de vennootschap deze niet kan voldoen en geen verhaal biedt.

Het gaat hierbij specifiek om het aangaan van NIEUWE verplichtingen. De kernvraag is of je op het moment van het verstrekken van de nieuwe opdracht wist dat de schuldeiser schade zou lijden. Is dat het geval, dan handel je onrechtmatig en loop je een groot risico op persoonlijke aansprakelijkheid.

Wat gebeurde in deze zaak bij het Gerechtshof?

In de zaak die voorlag aan het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (ECLI:NL:GHARL:2024:1467), draaide het om Puur Interieur B.V. Deze vennootschap liet installatiewerkzaamheden verrichten door Velo. Toen de facturen onbetaald bleven, stopte Velo tijdelijk, waarna er een betalingsregeling werd getroffen.

Ondanks de penibele financiële situatie kreeg Velo toch de opdracht voor nieuwe werkzaamheden tot 18 april 2018. Uiteindelijk werden noch de betalingsregeling, noch de facturen voor de nieuwe werkzaamheden voldaan. De leverancier stapte naar de rechter om de bestuurder persoonlijk aansprakelijk te laten stellen voor het gehele openstaande bedrag.

Waarom was de bestuurder aansprakelijk voor de NIEUWE facturen?

Het hof oordeelde dat de financiële positie van de vennootschap begin 2018 al zeer slecht was. Er was geen concreet zicht op voldoende inkomsten om de nieuwe verplichtingen na te komen. De bestuurder had moeten inzien dat hij met het verstrekken van de nieuwe opdrachten de schuldeiser opzadelde met schade.

Omdat de bestuurder wist of had moeten begrijpen dat de vennootschap de nieuwe facturen niet zou betalen, werd zijn handelen als onrechtmatig aangemerkt. Het hof oordeelde dat hem hiervan een persoonlijk ernstig verwijt kon worden gemaakt, waardoor hij aansprakelijk werd voor de schade uit de nieuwe facturen.

Waarom géén aansprakelijkheid voor de oude betalingsregeling?

Voor de bestaande schulden en de daarvoor getroffen betalingsregeling gold een andere norm. Hierbij wordt getoetst aan het strengere Ontvanger/Roelofsen-criterium. Het hof keek of de bestuurder wist of behoorde te begrijpen dat zijn handelwijze ertoe zou leiden dat de vennootschap haar verplichtingen niet zou nakomen.

Omdat de bestuurder bij het aangaan van de oorspronkelijke verplichtingen nog niet wist dat de vennootschap de betalingsverplichtingen niet zou kunnen nakomen, werd hij hiervoor niet persoonlijk aansprakelijk gehouden. Er was destijds onvoldoende grond voor de conclusie dat een faillissement destijds al onafwendbaar was.

Mag je selectief betalen als je in de problemen zit?

Ondernemers in zwaar weer vragen zich vaak af of ze alle schuldeisers naar evenredigheid moeten betalen. Het korte antwoord is nee; er bestaat in beginsel geen algemene verplichting tot evenredige betaling. Je mag als bestuurder prioriteiten stellen om de kernactiviteiten van je onderneming voort te zetten.

Selectieve betaling leidt niet automatisch tot persoonlijke aansprakelijkheid, mits je daarvoor een zakelijke rechtvaardiging hebt. In deze specifieke zaak waren er geen bijzondere omstandigheden aangevoerd die de selectieve betalingen onrechtmatig maakten.

Wat betekent dit concreet voor jou als bestuurder?

• Ga geen nieuwe verplichtingen aan als je weet of moet begrijpen dat je vennootschap niet kan betalen — dat is persoonlijke aansprakelijkheid op grond van de Beklamel-norm.
• Weet dat een betalingsregeling voor bestaande schulden géén nieuwe verplichting is; daarvoor geldt de strengere Ontvanger/Roelofsen-norm.
• Selectief betalen van schuldeisers mag in principe, maar documenteer waarom je bepaalde leveranciers voorrang geeft.
• Leg altijd schriftelijk vast welke afspraken je met schuldeisers maakt en wat de financiële situatie van je vennootschap is.

Wat doe je nu?

Twijfel je of je nog opdrachten mag aannemen terwijl je bedrijf in financiële nood verkeert? Of wil je weten of een betalingsregeling verstandig is om je te beschermen tegen claims? Vroegtijdig juridisch advies is de beste manier om te voorkomen dat je persoonlijk aansprakelijk wordt voor de schulden van je onderneming.

Uitspraak

Deze blogpost is gebaseerd op ECLI:NL:GHARL:2024:1467.