Het concurrentiebeding is een vertrouwd begrip in het arbeidsrecht. Voor werknemers gelden strikte wettelijke vereisten: zo moet een concurrentiebeding schriftelijk zijn overeengekomen en dient de rechter bij de beoordeling de wederzijdse belangen van werkgever en werknemer zorgvuldig af te wegen.
Maar wat als er geen arbeidsovereenkomst is, maar een overeenkomst van opdracht met een zzp'er of zijn persoonlijke vennootschap? Gelden dan dezelfde regels? En wanneer kan een rechter zo'n beding buiten toepassing stellen?
De Rechtbank Rotterdam gaf op 16 april 2024 een helder antwoord in een kort geding tussen een opdrachtgever in de staalindustrie en een voormalige managementopdrachtnemer (ECLI:NL:RBROT:2024:3537).
De casus begint in 2014: een manager treedt in dienst bij een dochtervennootschap van Capitol Steel Technologies B.V. (CST), een bedrijf actief in de handel van roestvrijstalen producten. Zeven jaar later, per 1 januari 2021, wordt de arbeidsverhouding omgezet. De manager gaat voortaan werken via zijn persoonlijke vennootschap Witsand CAF B.V. op basis van een managementovereenkomst. In die overeenkomst wordt een concurrentie- én relatiebeding opgenomen, dat zowel Witsand als de manager persoonlijk bindt.
Eind 2023 kondigt de manager zijn vertrek aan: hij wil als sales director aan de slag bij Buhlmann Netherlands B.V., onderdeel van de Buhlmann Group, eveneens actief in de staalindustrie. CST maakt bezwaar: de Buhlmann Group is een directe concurrent en het concurrentiebeding staat deze overstap niet toe.
De zaak belandt bij de voorzieningenrechter.
Het cruciale punt in deze uitspraak is het toetsingskader dat de rechter hanteert.
Bij een arbeidsovereenkomst is de rechter ingevolge art. 7:653 BW bevoegd een concurrentiebeding te vernietigen of de werking te beperken als de werknemer daardoor onbillijk wordt benadeeld in verhouding tot het te beschermen belang van de werkgever. De rechter weegt de belangen van beide partijen zorgvuldig tegen elkaar af.
Bij een overeenkomst van opdracht geldt die specifieke arbeidsrechtelijke bescherming niet. Partijen worden geacht commercieel gelijkwaardig te zijn. Een concurrentiebeding in een opdrachtovereenkomst is op zichzelf rechtsgeldig. De rechter kan het beding uitsluitend buiten toepassing stellen als handhaving ervan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (art. 6:248 lid 2 BW). Dat is een hoge drempel: slechts in uitzonderlijke omstandigheden kan de rechter ingrijpen.
Witsand betoogde dat Buhlmann NL geen directe concurrent van CST is, omdat Buhlmann NL uitsluitend producten levert aan andere vennootschappen binnen de Buhlmann Group — en dus niet zelf op de externe markt verkoopt.
De rechter volgt dit betoog niet. Bij de beoordeling of werkzaamheden onder het concurrentiebeding vallen, moet ook worden gekeken naar de activiteiten van het hele concern. De Buhlmann Group als geheel is actief in dezelfde sector en verhandelt vergelijkbare producten als CST. Zodra de manager bij Buhlmann NL aan de slag gaat, kunnen zijn bedrijfsgevoelige kennis en contacten indirect ten goede komen aan concurrerende activiteiten van de Buhlmann Group. De rechter concludeert: de voorgenomen overstap valt onder het concurrentiebeding.
Witsand probeerde het beding ook langs een andere weg buiten spel te zetten: handhaving zou naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn vanwege gedrag van CST.
Drie argumenten kwamen aan bod:
1. De werkzaamheden vormen geen bedreiging voor het bedrijfsdebiet. Witsand stelde dat de nieuwe functie de belangen van CST niet schaadt. De rechter verwerpt dit: een concurrentiebeding dient nu juist om te voorkomen dat bedrijfsgevoelige kennis bij een concurrent terechtkomt. Nu de manager in zijn vorige rol dergelijke kennis heeft opgebouwd, is het beding precies voor dit scenario bedoeld.
2. CST heeft zich negatief uitgelaten over de manager tegenover derden. Ook dit argument haalt het niet: van zodanig ernstig verwijtbaar handelen dat handhaving van het beding onaanvaardbaar wordt, is geen sprake.
3. CST heeft de vergoeding niet tijdig betaald. Dezelfde conclusie: dit levert geen omstandigheid op die het beding buiten toepassing rechtvaardigt.
De rechter wijst alle vorderingen van Witsand af. Het concurrentiebeding blijft van kracht.
Als zzp'er of managementvennootschap:
Als opdrachtgever:
Let op bij de omzetting van arbeidsovereenkomst naar opdracht: In deze zaak was de manager jarenlang werknemer geweest voordat hij zzp'er werd. De bescherming die hij als werknemer genoot, viel weg bij de omzetting. Dat is een bewuste keuze die commercieel volwassen partijen kunnen maken — maar die u als opdrachtnemer goed moet begrijpen.
Een concurrentiebeding in een overeenkomst van opdracht is geldig en kan streng worden gehandhaafd. De rechter toetst bij een opdrachtovereenkomst niet aan de belangenafweging van het arbeidsrecht, maar uitsluitend aan de maatstaven van redelijkheid en billijkheid. Dat is een hoge drempel. Wie als zzp'er of via een managementvennootschap werkt, doet er goed aan een concurrentiebeding bij aanvang serieus te nemen — en zo nodig juridisch advies in te winnen voordat u tekent.
Deze blogpost is gebaseerd op ECLI:NL:RBROT:2024:3537, vonnis in kort geding van de Rechtbank Rotterdam van 16 april 2024.
Mr. Vincent Besters helpt u graag verder. Neem vrijblijvend contact op voor een eerste gesprek.
Neem contact op →
U heeft aandelen gekocht — maar de cijfers klopten niet. En nu? U doet een overname. Er is een due diligence gedaan, er zijn garanties afgegeven, en de balans zag er solide uit. U tekent de koopovere...
Wanneer mag je onderhandelingen afbreken — en wat zijn de gevolgen? In de vastgoedpraktijk zijn langlopende onderhandelingen over koopovereenkomsten en verlengingen schering en inslag. Partijen inves...
Grote wederpartijen en algemene voorwaarden: wanneer vervalt het recht op vernietiging? Elke ondernemer die werkt met algemene voorwaarden weet: die voorwaarden zijn vernietigbaar als ze niet correct...
Neem vrijblijvend contact met ons op voor persoonlijk advies.