Track Record: Rechter onbevoegd verklaard door geldig arbitragebeding, ondanks foutieve naam instituut

Mr. Vincent Besters stond een Nederlandse BV bij in een bevoegdheidsincident op grond van een internationale arbitrageovereenkomst

In april 2017 deed de Rechtbank Gelderland (Arnhem) uitspraak in een incident waarbij mr. V.M. Besters optrad als advocaat van de gedaagde Nederlandse BV. Een Turks bedrijf had een vordering ingediend bij de Nederlandse rechter, maar de BV verweerde zich met een beroep op een arbitrageovereenkomst in hun raamovereenkomst. De rechtbank verklaarde zichzelf onbevoegd.

Waar ging de zaak over?

Een Turks bedrijf en een Nederlandse BV hadden een raamovereenkomst gesloten. In die overeenkomst was een geschillenbeslechtingsclausule opgenomen die bepaalde dat eventuele geschillen zouden worden beslecht door de "German International Economic and Trade Commission te München" — een instantie die echter als zodanig niet bestaat.

Toen er een conflict ontstond, stapte het Turkse bedrijf naar de Nederlandse rechter. De Nederlandse BV wierp een bevoegdheidsincident op: de zaak moest via arbitrage worden beslecht, niet via de rechter. Het Turkse bedrijf betwistte de geldigheid van het arbitragebeding, juist vanwege die foutieve naam.

Het verweer van de eiseres

Het Turkse bedrijf voerde aan dat:

• Het genoemde arbitrage-instituut simpelweg niet bestond.
• Daardoor was er geen sprake van een duidelijke en definitieve wil tot arbitrage, zoals vereist naar Turks recht.
• Omdat de procedureregels van het instituut onbekend waren, wisten partijen niet waar zij aan toe waren.

Wat oordeelde de rechter?

De rechtbank volgde dit verweer niet en verklaarde zichzelf onbevoegd:

• De wil tot arbitrage stond vast. Partijen hadden uitdrukkelijk overeengekomen geschillen door arbitrage te laten beslechten. De onjuiste naam van het instituut deed niets af aan die duidelijke gezamenlijke bedoeling.
• De fout was verklaarbaar. Mr. Besters legde namens de BV uit dat bij het opstellen van de overeenkomst aansluiting was gezocht bij een Chinees arbitrage-instituut dat gelieerd is aan het German Institution of Arbitration in München — het enige instituut in München dat aan arbitrage doet. Bij de vertaling was “China” per abuis vervangen door “German”, maar de bedoeling was duidelijk.
• Turks recht stond dit toe. Naar Turks recht is een arbitragebeding geldig als de wil tot definitieve arbitragebeslechting duidelijk blijkt — dat was hier het geval.
• Artikel 10:166 BW bood ruimte. De Nederlandse IPR-regel bepaalt dat een arbitrageovereenkomst materieel geldig is als zij geldig is naar het recht van één van de aangewezen stelsels (Turks of Duits recht). Aan die eis was voldaan.

De rechtbank verklaarde zich onbevoegd en wees de vordering om de BV zekerheid te laten stellen af.

Wat betekent dit voor ondernemers?

Deze uitspraak biedt concrete lessen voor ondernemers die internationale contracten sluiten:

• Een arbitragebeding met een foutieve naam kan toch geldig zijn. Zolang de gezamenlijke wil tot arbitrage duidelijk is, kan een schrijffout in de naam van het instituut de clausule niet zomaar ongeldig maken.
• Arbitrage sluit de gang naar de rechter uit. Heeft u een geldig arbitragebeding in uw contract, dan is de overheidsrechter in principe niet bevoegd — ook als uw wederpartij dat liever anders zou zien.
• Internationaal contracteren vereist aandacht voor het toepasselijk recht. De geldigheid van een arbitrageovereenkomst kan worden beoordeeld naar meerdere rechtsstelsels tegelijk (o.a. Verdrag van New York, art. 10:166 BW).
• Controleer altijd of het genoemde arbitrage-instituut bestaat. Een fout als deze kan tot een langdurig bevoegdheidsincident leiden, ook al wint u uiteindelijk.

Uitspraak

Deze blogpost is gebaseerd op ECLI:NL:RBGEL:2017:2844.

Mr. V.M. Besters trad in deze zaak op als advocaat van de gedaagde partij.